ទិវារំលឹកកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីស
ថ្ងៃទី២៣តុលារំលឹកកិច្ចព្រមព្រៀងទីក្រុងប៉ារីសឆ្នាំ១៩៩១។ ឯកសារទាំងនេះដាក់ក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ដំណើរការសន្តិភាព និងបេសកកម្មអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា។
ពេលវេលា
ទិវានេះមានមួយថ្ងៃ នៅថ្ងៃទី២៣ តុលា រៀងរាល់ឆ្នាំ តាមប្រតិទិនសុរិយគតិ ក្នុងចុងរដូវវស្សា។ សម្រាប់២០២៦ និង២០២៧ គឺថ្ងៃទី២៣ តុលា ដូចគ្នា។ ថ្ងៃខួបនេះត្រូវបែងចែកពីស្ថានភាពថ្ងៃឈប់សម្រាក ដែលកំណត់តាមអនុក្រឹត្យប្រចាំឆ្នាំ និងពីកម្មវិធីពិធីដែលប្រកាសដោយឡែក។ ប្រតិទិនក្នុងកម្មវិធីបង្ហាញកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ឆ្នាំនីមួយៗ។
ប្រវត្តិ
កិច្ចព្រមព្រៀងស្តីពីដំណោះស្រាយនយោបាយរួមនៃជម្លោះកម្ពុជាត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅទីក្រុងប៉ារីស ថ្ងៃទី២៣ ខែតុលា ឆ្នាំ១៩៩១។ ឯកសារពាក់ព័ន្ធមានប្រធានបទអធិបតេយ្យភាព ឯករាជ្យភាព បូរណភាពទឹកដី អព្យាក្រឹតភាព ឯកភាពជាតិ និងការស្ដារប្រទេស។ គួរអានវាជាសំណុំឯកសារ មិនមែនកាត់ទុកតែឃ្លាមួយដើម្បីសន្និដ្ឋានន័យទាំងមូលទេ។ ឯកសារក្នុងបណ្ណសារសន្ធិសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិបញ្ជាក់កាលបរិច្ឆេទចុះហត្ថលេខា និងវិសាលភាពកិច្ចព្រមព្រៀង។
ពីកិច្ចព្រមព្រៀងទៅដំណើរការ
កិច្ចព្រមព្រៀងបាននាំទៅកាន់អាជ្ញាធរបណ្ដោះអាសន្នអង្គការសហប្រជាជាតិនៅកម្ពុជា ហៅកាត់ថា អ៊ុនតាក់។ បេសកកម្មនេះមានតួនាទីក្នុងដំណើរការអន្តរកាល និងការរៀបចំការបោះឆ្នោតឆ្នាំ១៩៩៣។ ទោះជាយ៉ាងណា ការចុះហត្ថលេខាមិនបានបញ្ចប់ការប្រយុទ្ធគ្រប់ទីកន្លែងភ្លាមៗទេ។ ការស្ដារជីវិត និងសង្គមត្រូវការពេលវេលា និងការរួមចំណែកពីមនុស្សជាច្រើន។
អត្ថន័យសម្រាប់អ្នកអានសព្វថ្ងៃ
ទិវានេះជាឱកាសសិក្សាអំពីការចរចា ការដោះស្រាយជម្លោះ និងការការពារសិទ្ធិមនុស្ស។ គ្រួសារអាចសួរចាស់ទុំអំពីបទពិសោធន៍ដើមទសវត្សរ៍១៩៩០ ដោយមិនបង្ខំឱ្យពួកគេនិយាយ។ សិស្សអាចរៀបចំលំដាប់ព្រឹត្តិការណ៍ពីកិច្ចព្រមព្រៀង ទៅការបោះឆ្នោត និងរដ្ឋធម្មនុញ្ញ។ ការសិក្សាគួរប្រើឯកសារពិត និងបែងចែកការពិតពីការបកស្រាយ។
របៀបចូលរួមដោយគោរព
អាចអានសេចក្ដីសង្ខេបរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ឬចូលរួមវេទិកាអប់រំដែលមានប្រភពច្បាស់។ មិនមានពិធីគ្រួសារតែមួយដែលត្រូវធ្វើទេ។ ពេលចែករំលែកឯកសារចាស់ គួររកកាលបរិច្ឆេទ និងអ្នកចេញផ្សាយ។ កុំអះអាងថាការរំលឹកឯកសារមួយផ្ដល់ចម្លើយសាមញ្ញចំពោះជម្លោះទាំងអស់។ ស្ដាប់គ្នាដោយមិនប្រមាថ និងគោរពអ្នករងផលប៉ះពាល់ពីសង្គ្រាម។
ការអានឯកសារ និងរូបភាពបុរាណ
រូបភាពពិធីចុះហត្ថលេខាអាចបង្ហាញព្រឹត្តិការណ៍មួយ ប៉ុន្តែមិនអាចពន្យល់ដំណើរការទាំងមូលដោយខ្លួនឯងទេ។ គួររកចំណងជើង កាលបរិច្ឆេទ និងអ្នកចេញផ្សាយមុនយកមកប្រើ។ ប្រសិនបើអានឯកសារបកប្រែ ត្រូវបញ្ជាក់ថាផ្នែកណាជាអត្ថបទដើម និងផ្នែកណាជាសេចក្ដីពន្យល់របស់អ្នកនិពន្ធ។ សិស្សអាចកត់អ្វីដែលឯកសារបញ្ជាក់ច្បាស់ និងសំណួរដែលឯកសារមិនបានឆ្លើយ។ ការបង្ហាញចន្លោះព័ត៌មានជួយឱ្យរៀនបានស្មោះត្រង់ជាងការសន្និដ្ឋានលើសភស្តុតាង។ ការរំលឹកគួរទុកកន្លែងឱ្យអ្នកមានបទពិសោធន៍ខុសគ្នានិយាយដោយសុវត្ថិភាព។ កុំយកមតិផ្ទាល់ខ្លួនរបស់មនុស្សម្នាក់មកអះអាងថាជាទស្សនៈរបស់គ្រួសារ ឬសហគមន៍ទាំងមូល។ ពេលមានចម្ងល់ គួររកប្រភពបន្ថែមជាជាងចែករំលែកភ្លាម។
ការងារ និងថ្ងៃឈប់
កុំសន្និដ្ឋានថាថ្ងៃ២៣តុលាជាថ្ងៃឈប់សាធារណៈរាល់ឆ្នាំ។ វាមិនមានក្នុងបញ្ជីថ្ងៃឈប់ជាតិឆ្នាំ២០២៦ដែលបានពិនិត្យទេ។ រាជរដ្ឋាភិបាលកំណត់បញ្ជីជារៀងរាល់ឆ្នាំតាមអនុក្រឹត្យ។
ប្រភព
Paris Peace Agreements Day
23 October recalls the Paris Agreements of 1991. These documents established a framework for a peace process and the United Nations operation in Cambodia.
When it happens
This one-day anniversary falls on 23 October each year in the Gregorian calendar, during the late rainy season. In both 2026 and 2027 its date is 23 October. The anniversary is distinct from public-holiday status, which follows the annual sub-decree, and from separately announced ceremony schedules. The app calendar shows the date for each year.
History
The Agreement on a Comprehensive Political Settlement of the Cambodia Conflict was signed in Paris on 23 October 1991. Related instruments addressed sovereignty, independence, territorial integrity, neutrality, national unity and rehabilitation. These documents form a settlement framework and should be read together. Taking a single phrase out of context can obscure the different commitments, institutions and stages envisaged in the agreements. The UN Treaty Collection documents the signature date and the settlement instruments.
From agreement to process
The settlement led to the United Nations Transitional Authority in Cambodia, known as UNTAC. Its responsibilities included supporting the transition and organising the 1993 election. Signing the agreements did not immediately end fighting everywhere. Recovery remained a lengthy process involving Cambodians with different experiences, as well as international institutions. The anniversary is therefore best understood as a significant diplomatic milestone within a longer and difficult history.
Meaning for readers today
The day offers a way to study negotiation, conflict resolution and human rights. Families can invite an elder to describe the early 1990s without requiring them to discuss painful experiences. Students might build a timeline linking the agreements, the election and the Constitution. Use authentic documents and distinguish verifiable events from later interpretations. Different memories can be heard respectfully without assuming that every account has the same evidential basis.
Participating respectfully
Read a United Nations overview or attend a well-sourced educational discussion. There is no single required household ritual. When sharing an old document or photograph, identify its date and publisher. Avoid suggesting that an anniversary provides simple answers to every historical or present-day dispute. Listen without insults, respect those affected by war and ask which source supports a claim before repeating it to others.
Reading historical documents and images
A signing photograph records a moment, not the entire peace process. Identify its caption, date and publisher before using it. When reading a translation, distinguish the original text from an author’s commentary. Students can list what a document establishes and what remains unanswered. Acknowledging gaps is more honest than drawing conclusions beyond the evidence. Allow people with different experiences to speak safely, and do not present one person’s view as the position of an entire family or community.
Work and days off
Do not assume that 23 October is a public holiday every year. It is absent from the national 2026 holiday list checked for this article. The Royal Government determines official days off annually by sub-decree, so consult the list for the year concerned.