បុណ្យមាឃបូជា
មាឃបូជារំលឹកការជួបជុំព្រះអរហន្ត និងសេចក្ដីបង្រៀនអំពីការមិនធ្វើអាក្រក់ ធ្វើល្អ និងសម្អាតចិត្ត។ ពុទ្ធបរិស័ទប្រារព្ធនៅថ្ងៃពេញបូណ៌មីខែមាឃ។
ពេលវេលា
មាឃបូជាប្រារព្ធមួយថ្ងៃ នៅ១៥កើត ខែមាឃ ក្នុងរដូវប្រាំង។ ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជាកត់ត្រាការប្រារព្ធថ្ងៃទី២ កុម្ភៈ ២០២៦។ សម្រាប់២០២៧ ប្រតិទិនចន្ទគតិដែលបានពិនិត្យបង្ហាញថ្ងៃទី២១ កុម្ភៈ ជាកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់រៀបចំផែនការ; ត្រូវផ្ទៀងផ្ទាត់នឹងប្រតិទិនផ្លូវការ និងកម្មវិធីវត្តមុនប្រកាសពិធី។ ប្រតិទិនក្នុងកម្មវិធីបង្ហាញកាលបរិច្ឆេទសម្រាប់ឆ្នាំនីមួយៗ។
អត្ថន័យ
មាឃបូជាប្រារព្ធនៅថ្ងៃ១៥កើត ខែមាឃ។ តាមប្រពៃណីថេរវាទ វារំលឹកការជួបជុំព្រះអរហន្ត១២៥០អង្គនៅចំពោះព្រះពុទ្ធដោយមិនបានណាត់ទុក។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះត្រូវពន្យល់ថាជាការរំលឹកតាមប្រពៃណីពុទ្ធសាសនា។ មិនចាំបាច់ដាក់ថ្ងៃខែសកល ឬឆ្នាំពិតប្រាកដនៃព្រឹត្តិការណ៍បុរាណនេះ ដើម្បីឱ្យអ្នកអានយល់ន័យពិធីទេ។
ប្រវត្តិ
តាមពុទ្ធប្រវត្តិ មាឃបូជារំលឹកការប្រជុំព្រះអរហន្ត១២៥០អង្គដោយមិនបានណាត់ និងព្រះឱវាទបាតិមោក្ខ។ ត្រូវសម្គាល់ថានេះជាសេចក្ដីរៀបរាប់ក្នុងប្រពៃណីសាសនា មិនមែនជាព្រឹត្តិការណ៍ដែលមានថ្ងៃសកលបញ្ជាក់ដោយឯកសារសម័យនោះទេ។ ភស្តុតាងសម័យបច្ចុប្បន្នមានរបាយការណ៍និងរូបថតរបស់ទីភ្នាក់ងារសារព័ត៌មានកម្ពុជា នៅថ្ងៃទី២ កុម្ភៈ ២០២៦ អំពីពិធីនៅភ្នំព្រះរាជទ្រព្យ។ វាបង្ហាញការបន្តប្រារព្ធក្នុងជីវិតពុទ្ធបរិស័ទខ្មែរ ខណៈធម្មបទវគ្គទី១៤ជាប្រភពអានអំពីការមិនធ្វើបាប ការធ្វើល្អ និងការបន្សុទ្ធចិត្ត។
សេចក្ដីបង្រៀនសំខាន់
ពិធីភ្ជាប់នឹងឱវាទបាតិមោក្ខ ដែលសង្ខេបការប្រព្រឹត្តក្នុងពុទ្ធសាសនា។ សម្រាប់អ្នកអានទូទៅ អាចយល់ថា កុំប្រព្រឹត្តអំពើបង្កទុក្ខ ចូរធ្វើសេចក្ដីល្អ និងហ្វឹកហាត់ចិត្តឱ្យថ្លា។ ការស្ដាប់ធម៌ជាឱកាសពិចារណាទាំងពាក្យសម្ដី និងទង្វើ។ ន័យនេះអាចយកទៅអនុវត្តនៅផ្ទះ សាលារៀន និងកន្លែងធ្វើការ មិនកំណត់ត្រឹមនៅវត្តទេ។
ការប្រារព្ធ
ពុទ្ធបរិស័ទអាចប្រគេនចង្ហាន់ សមាទានសីល និងស្ដាប់ព្រះធម៌។ វត្តខ្លះមានដង្ហែប្រទក្សិណពេលល្ងាច តាមការរៀបចំរបស់ខ្លួន។ មុននាំកុមារ ឬចាស់ទុំទៅ គួរសួរម៉ោងចាប់ផ្ដើម និងរយៈពេល។ កុំសន្និដ្ឋានថាវត្តទាំងអស់មានពិធីដូចគ្នា។ អ្នកមិនអាចទៅវត្តអាចអានធម៌ ឬរកពេលស្ងប់ស្ងាត់នៅផ្ទះ។
ការគោរព និងការអនុវត្ត
សាកល្បងជ្រើសអំពើមួយដែលអាចធ្វើបាន ដូចជានិយាយដោយមិនប្រមាថ ឬស្ដាប់អ្នកដទៃឱ្យចប់។ ជួយរៀបចំ និងសម្អាតទីធ្លាដោយសួរអ្នកទទួលខុសត្រូវ។ ស្លៀកពាក់សមរម្យ បិទសំឡេងទូរស័ព្ទ និងប្រុងប្រយ័ត្នភ្លើងទៀន។ គោរពអ្នកដែលជ្រើសចូលរួមខុសពីខ្លួន ហើយកុំវាយតម្លៃជំនឿតាមប្រាក់ដែលគេធ្វើទាន។
ពីការស្ដាប់ធម៌ទៅទង្វើ
ក្រោយស្ដាប់ធម៌ គ្រួសារអាចជ្រើសសំណួរមួយដើម្បីពិភាក្សា ដូចជាតើពាក្យសម្ដីអាចធ្វើឱ្យអ្នកដទៃឈឺចិត្តយ៉ាងដូចម្ដេច។ សូមឱ្យមនុស្សម្នាក់ៗមានពេលឆ្លើយ និងកុំយកសំណួរមកចោទប្រកាន់អ្នកណាម្នាក់។ អ្នកធំអាចបង្ហាញគំរូដោយសុំទោសពេលនិយាយមិនសមរម្យ។ កុមារអាចជួយរកសកម្មភាពល្អមួយដែលមិនទាមទារប្រាក់ ដូចជាជួយអ្នកចាស់ ឬថែសម្ភារៈរួម។ បើជ្រើសរកពេលសមាធិ គួរចាប់ពីរយៈពេលដែលសមនឹងអាយុ និងសុខភាព។ កុំបង្ខំឱ្យអង្គុយយូរ ដើម្បីបង្ហាញថាបានធ្វើបុណ្យល្អជាងអ្នកដទៃ។ ការសួរន័យពាក្យធម៌ពីអ្នកចេះជួយកុំឱ្យបកស្រាយខុស។ អាចរក្សាកំណត់ត្រាសំណួរ ហើយសួរនៅពេលសមរម្យ។
ការងារ និងថ្ងៃឈប់
មាឃបូជាជាពិធីសាសនាសំខាន់ ប៉ុន្តែមិនគួរសន្និដ្ឋានថាជាថ្ងៃឈប់សាធារណៈរាល់ឆ្នាំទេ។ អនុក្រឹត្យប្រចាំឆ្នាំរបស់រាជរដ្ឋាភិបាលជាឯកសារយោងសម្រាប់ថ្ងៃឈប់ផ្លូវការ។ សូមពិនិត្យការជូនដំណឹងរបស់កន្លែងធ្វើការ។
ប្រភព
Meak Bochea
Meak Bochea recalls an assembly of arahants and teaching on avoiding evil, cultivating good and purifying the mind. Cambodian Buddhists observe it at the full moon of Meak.
When it happens
Meak Bochea is observed for one day on the fifteenth waxing day of Meak, in the dry season. AKP documents the 2 February 2026 celebration. The lunar calendar consulted gives 21 February 2027 as a planning date; confirm it against the official Khmer calendar and monastery programme before announcing a ceremony. The app calendar shows the date for each year.
Meaning
Meak Bochea is observed on the fifteenth waxing day of Meak. In Theravada tradition, it recalls the unarranged gathering of 1,250 arahants in the Buddha’s presence. This account should be identified as a traditional religious commemoration. Readers do not need a claimed exact civil date or historical year for the ancient gathering in order to understand the festival’s place in Cambodian Buddhist life.
History
Buddhist tradition associates Meak Bochea with the unarranged gathering of 1,250 arahants and the Ovada Patimokkha. This is a religious account, without a securely documented ancient civil date. A dated modern record is AKP’s report and photographs of the ceremony at Phnom Preah Reach Troap on 2 February 2026, showing its continuing place in Cambodian Buddhist life. Dhammapada chapter 14 provides a textual companion on avoiding harm, cultivating good and purifying the mind.
The central teaching
The occasion is associated with the Ovada Patimokkha, a concise presentation of Buddhist practice. In ordinary language, its message concerns refraining from harmful actions, cultivating good and training the mind. Listening to a teaching provides time to examine speech as well as behaviour. This is relevant to family disagreements, classroom relationships and working life, rather than being confined to what happens inside a monastery on one special day.
Observance
Participants may offer food, undertake precepts and listen to Dhamma. Some monasteries organise an evening circumambulation, while others emphasise chanting or teaching. Before accompanying a child or an older person, ask about starting times, duration and seating. Do not assume every pagoda offers an identical programme. Those unable to attend can read a teaching, reflect quietly at home or choose a practical act of kindness.
Respect and daily application
Choose a specific, achievable practice, such as speaking without insults or allowing another person to finish explaining their concern. Offer help with arrangements or cleaning after asking the organisers. Wear suitable clothing, silence your phone and take care around candles. Respect people whose participation differs from yours. Neither the size of a donation nor the length of a visit provides a fair measure of another person’s sincerity.
From listening to action
After a teaching, choose one question, such as how speech can hurt another person. Give everyone time to respond without turning the conversation into an accusation. Adults can model apologising for unkind words. Children can suggest a helpful action that costs nothing. If practising meditation, start with a period suited to age and health rather than forcing a long sitting as a display. Keep unfamiliar Dhamma terms as questions to ask a knowledgeable teacher at a suitable time.
Work and days off
Meak Bochea is an important religious observance, but it should not automatically be treated as a public holiday every year. Consult the Royal Government’s annual sub-decree and workplace notices. If the day is a working day, a brief observance outside work can still be meaningful.